ο χαμένος κερδίζει: η ηθική φιλοσοφία του Ζαν-Πολ Σαρτρ

Ο Ζαν-Πολ Σαρτρ υπήρξε φιλόσοφος, λογοτέχνης, θεατρικός συγγραφέας, αρθρογράφος, αλλά και ένας διανοούμενος που άσκησε σημαντική επίδραση στη Γαλλία και παγκοσμίως, κερδίζοντας τον σεβασμό ακόμη και ισχυρών πολιτικών αντιπάλων του.

Η παρούσα μελέτη διερευνά τη δυναμική εξέλιξη του πυρήνα της σαρτρικής σκέψης, δηλαδή της ηθικής της, από τα πρώτα νεανικά κείμενα του γάλλου φιλοσόφου έως και το τελευταίο χειρόγραφο που έγραψε μισότυφλος, καθώς και την τελευταία συνέντευξή του, η οποία προκάλεσε αναταραχή στον κύκλο του. Σκοπός της είναι να προσφέρει μια όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα της σαρτρικής ηθικής, ώστε ο αναγνώστης να γνωρίσει τον σαρτρικό υπαρξισμό στην ουσία του, αλλά και, εφόσον επιθυμεί να εστιάσει σε κάποιο έργο ή σε κάποια περίοδο της σκέψης του Σαρτρ, να μπορεί να εντάξει τη μελέτη του στο ευρύτερο πλαίσιο της σαρτρικής φιλοσοφίας.

Αν θέλαμε να παρουσιάσουμε επιγραμματικά την ουσία του σαρτρικού υπαρξισμού, θα λέγαμε ότι πρόκειται για μια προσπάθεια να προσεγγιστεί και να κατανοηθεί το πρόσωπο που ζει και ενεργεί σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο, δηλαδή μέσα σε καθορισμένες αλλά και μεταβαλλόμενες καταστάσεις. Με άλλα λόγια, πρόκειται για το εγχείρημα να συλληφθεί η ηθική διάσταση του ανθρώπου και να αρθρωθεί σε ένα καθολικό επίπεδο, χωρίς όμως να χαθεί το συγκεκριμένο και το βιωμένο στοιχείο της ύπαρξης. Είναι ένα εγχείρημα που, ιδωμένο εκ των υστέρων, μοιάζει καταδικασμένο σε αποτυχία· όμως ακριβώς αυτή η αποτυχία συνιστά και την επιτυχία της σαρτρικής φιλοσοφίας — ένα παράδοξο που σπάνια συναντά κανείς στον χώρο του πνεύματος.